Định hướng xây dựng chiến lược phát triển ngành thanh tra đến năm 2020, tầm nhìn 2030    
Cập nhật: 30/09/2014 08:29
Xem lịch sử tin bài

Xây dựng và phát triển ngành Thanh tra là một nhiệm vụ trong tâm của việc hoàn thiện bộ máy nhà nước theo hướng pháp quyền xã hội chủ nghĩa như tinh thần của Hiến pháp mới. Sau gần 70 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Thanh tra đã không ngừng phấn đấu vươn lên hoàn thành mọi nhiệm vụ được Đảng và Nhà nước giao trên các lĩnh vực: thanh tra, tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng chống tham nhũng.

Thành tích đó đã đóng góp có hiệu quả vào hoạt động quản lý nhà nước, góp phần ổn định tình hình trật tự xã hội, phát triển kinh tế đất nước.

 

Tuy nhiên, với sự phát triển của nền kinh tế, xã hội và hội nhập quốc tế, đặc biệt là trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN thì công tác thanh tra đã bộc lộ những hạn chế, vướng mắc cả về tổ chức và hoạt động, chưa điều chỉnh kịp thời dẫn đến trong hoạt động đã giảm hiệu quả, hiệu lực của công tác thanh tra, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới, thể hiện ở các mặt cụ thể sau đây:

 

Về công tác thanh tra: hàng năm, các tổ chức thanh tra nhà nước tiến hành hàng vạn cuộc thanh tra, phát hiện một số lượng sai phạm lớn, chủ yếu là về kinh tế, góp phần nhất định vào việc bảo đảm trật tự quản lý. Tuy nhiên, hoạt động thanh tra vẫn còn nặng về thanh tra vụ việc mà chưa chú trọng đúng mức đến việc phát hiện và kiến nghị những vấn đề nhằm hoàn thiện cơ chế chính sách, pháp luật quản lý, những kiến nghị xử lý nhằm nâng cao trách nhiệm của các cơ quan quản lý và người đứng đầu cơ quan quản lý. Hiệu lực thực hiện các kiến nghị thanh tra và việc thu hồi tài sản phát hiện qua thanh tra còn thấp. Đặc biệt là có sự chồng chéo, trùng lặp giữa hoạt động thanh tra với hoạt động kiểm toán nhà nước, giữa các tổ chức thanh tra nhà nước với nhau. Sự phối hợp giữa thanh tra với điều tra, kiểm tra của Đảng còn nhiều lúng túng làm giảm hiệu quả, hiệu lực của công tác phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật. Sự phân biệt giữa thanh tra hành chính và thanh tra chuyên ngành không thực sự rõ ràng dẫn đến tổ chức thanh tra chuyên ngành còn nhiều bất cập, lúng túng. Công tác thanh tra chưa đi vào hoạt động thực chất theo đúng mục đích là chủ yếu xem xét, đánh giá hoạt động chấp hành chính sách, pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Mặt khác, cơ quan thanh tra có chức năng tham mưu cho thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước cùng cấp nắm được những sơ hở, yếu kém, khuyết điểm trong quản lý nhằm điều chỉnh vướng mắc, bất cập đó nhưng thực tế chưa nắm bắt kịp thời, chưa thực sự phát huy hết “là tai mắt của trên, là người bạn của dưới”.

 

Về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo: mặc dù các cơ quan thanh tra nhà nước đã rất cố gắng thực hiện trách nhiệm của mình nhưng số lượng vụ việc khiếu nại hành chính vẫn có chiều hướng gia tăng, nhiều vụ việc đã được xử lý qua nhiều cấp, nhiều năm nhưng không dứt điểm, thậm chí tạo thành điểm nóng gây mất ổn định trật tự chính trị. Các cơ quan thanh tra bị nhiều sức ép và phải dành rất nhiều thời gian cho trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo hành chính mặc dù pháp luật quy định trách nhiệm giải quyết thuộc về thủ trưởng cơ quan hành chính, thanh tra chỉ là cơ quan tham mưu cùng với cơ quan chuyên môn giúp thủ trưởng cơ quan hành chính, chưa thực sự đi vào việc thanh tra trách nhiệm trong công tác này.

 

Về công tác phòng, chống tham nhũng: việc thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước về PCTN có khó khăn do nội dung này chưa thực sự rõ ràng và có liên quan đến nhiều cơ quan, tổ chức khác bởi vì PCTN được xác định là trách nhiệm của toàn đảng, toàn dân, của cả hệ thống chính trị. Nội dung của quản lý nhà nước về PCTNchưa được làm rõ, do đó, trách nhiệm quản lý, chỉ đạo, tổ chức thực hiện từng nội dung của quản lý nhà nước về PCTN chưa được xác định cụ thể, đặc biệt là các công cụ, phương tiện quản lý hay nói cách khác là phương pháp quản lý chưa quy củ, rõ ràng. Công tác phát hiện tham nhũng chưa đáp ứng được yêu cầu mặc dù các sai phạm được phát hiện khá nhiều nhưng quyền hạn của thanh tra còn hạn chế nên gặp khó khăn trong việc xác định hành vi tham nhũng để chuyển cơ quan điều tra. Trên thực tế cơ quan thanh tra chỉ có thể thực hiện và thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các giải pháp phòng ngừa tham nhũng và phát hiện ban đầu đối với tội phạm tham nhũng. Việc xử lý các vụ việc, vụ án tham nhũng vượt ra ngoài thẩm quyền của thanh tra.

 

Nguyên nhân của những hạn chế, bất cập nêu trên trong các lĩnh vực công tác của ngành Thanh tra trước hết xuất phát từ nhận thức chưa đầy đủ về bản chất của hoạt động thanh tra, về mục đích thanh tra cũng như do các quy định của pháp luật về tổ chức và hoạt động thanh tra còn chưa phù hợp. Thêm vào đó là những khó khăn về nguồn nhân lực chưa thực sự được đầu tư để đảm bảo thực hiện được các chức năng và nhiệm vụ của ngành Thanh tra, về điều kiện vật chất kỹ thuật bảo đảm cho hoạt động thanh tra.

 

Để khắc phục những hạn chế, yếu kém trong hoạt động thanh tra, đã đến lúc cần nhận thức mới về vị trí vai trò của công tác thanh tra, về chức năng nhiệm vụ của các tổ chức thanh tra trong tổng thể các cơ chế kiểm soát việc thực hiện quyền lực nhà nước trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền định hướng xã hội chủ nghĩa, đặc biệt là sự phân công, phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan trong việc thực hiện quyền lực theo tinh thần của Hiến pháp mới. Chiến lược sẽ xác định các định hướng lớn, mục tiêu và giải pháp thực hiện nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả, hiệu lực của công tác thanh tra trên cơ sở xác định đúng đầy đủ vị trí, vai trò và chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan thanh tra trong việc giám sát các hoạt động hành chính, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; từng bước xây dựng ngành thanh tra và đội ngũ cán bộ, công chức thanh tra chuyên nghiệp, trách nhiệm, kỷ cương và liêm chính, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế. Trên cơ sở những nghiên cứu, tổng kết bước đầu, xin nêu lên một số định hướng trong việc xây dựng Chiến lược:

 

Thứ nhất, cần nâng cao vị trí, vai trò, thẩm quyền, tính độc lập tương đối của các cơ quan thanh tra nhà nước như một chức năng giám sát và đánh giá để tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước và kiểm soát việc thực thi quyền lực nhà nước; đủ thẩm quyền để thực hiện chức năng quản lý nhà nước về thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và PCTN; làm rõ vị trí, vai trò của cơ quan thanh tra trong công tác giải quyết khiếu nại của các cấp, các ngành.

 

Thứ hai, cần đổi mới phương thức hoạt động thanh tra theo hướng:

 

-  Các cơ quan thanh tra nhà nước vừa thanh tra trực tiếp vừa chủ động giám sát thường xuyên đối tượng thanh tra để kịp thời đề xuất việc sửa đổi, bổ sung cơ chế, chính sách, pháp luật và tiến hành thanh tra trực tiếp để xử lý sai phạm khi cần thiết.

 

- Xây dựng và thực hiện cơ chế bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, quyền yêu cầu cung cấp thông tin thường xuyên và đột xuất của các cơ quan, tổ chức, cá nhân cho cơ quan thanh tra nhà nước.

 

- Cơ quan thanh tra theo cấp hành chính chuyển mạnh sang thực hiện chức năng giám sát và thanh tra hành chính, tăng cường thanh tra việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ công vụ, việc thực hiện pháp luật về PCTN.

 

- Cơ quan thanh tra theo ngành, lĩnh vực tập trung vào thanh tra, kiểm tra hành chính việc chấp hành pháp luật của mọi tổ chức, cá nhân; xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm hành chính, bảo đảm trật tự, kỷ cương pháp luật trên các lĩnh vực của đời sống kinh tế, xã hội.

 

Thứ ba, xây dựng cơ chế kết hợp tổ chức, hoạt động thanh tra và kiểm tra đảng; cơ chế phối hợp giữa cơ quan thanh tra và cơ quan kiểm toán nhà nước; cơ chế phối hợp giữa cơ quan thanh tra và cơ quan điều tra:

 

+ Thực hiện cơ chế phối kết hợp về tổ chức hoạt động giữa cơ quan thanh tra nhà nước các cấp và cơ quan kiểm tra đảng và nâng cao vị thế chính trị của người đứng đầu các cơ quan thanh tra nhà nước các cấp.

 

+ Xây dựng cơ chế phối hợp giữa thanh tra và kiểm toán nhằm phân định phạm vi hoạt động giữa kiểm toán nhà nước và thanh tra nhà nước nhất là hoạt động thanh tra tài chính, khắc phục sự chồng chéo trong công tác thanh tra, kiểm toán.

 

+ Xây dựng cơ chế phối hợp giữa cơ quan thanh tra và cơ quan điều tra đảm bảo các hành vi vi phạm pháp luật được phát hiện trong quá trình thanh tra phải được xử lý nghiêm minh, kịp thời.

 

Thứ tư, mở rộng đối tượng, phạm vi hoạt động thanh tra để thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân; nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động thanh tra.

 

Thứ năm, đổi mới công tác đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, bổ nhiệm, sử dụng và chính sách cán bộ để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức ngành Thanh tra.

 

Thứ sáu, đầu tư, hiện đại hóa cơ sở vật chất, kỹ thuật, phương tiện làm việc phục vụ công tác thanh tra.

 

Việc xây dựng chiến lược ngành Thanh tra để hoàn thiện công tác thanh tra có hiệu lực hiệu quả, đạt được đúng mục đích thanh tra là giúp các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động đúng theo pháp luật, khắc phục sửa chữa những thiếu sót về cơ chế, chính sách và quan trọng là tăng cường chức năng quản lý nhà nước để các cơ quan nhà nước luôn luôn phải tự điều chỉnh và nâng cao chất lượng hoạt động, góp phần xây dựng nhà nước vững mạnh./.

 

TS. Nguyễn Quốc Hiệp
Viện trưởng Viện KHTT

Tổng số lượt truy cập

2982788

Membership Thành viên:
Latest New User Latest: nguyen sigiao
Hôm nay Hôm nay: 0
Hôm qua Hôm qua: 0
User Count Overall: 6
People Online People Online:
Online Online: 22
Members Thành viên: 0
Tổng cộng Tổng số: 22
Tổng cộng
Online Now Online: