Hoạt động ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào tổ chức và hoạt động của Thanh tra Chính phủ    
Cập nhật: 08/09/2015 09:24
Xem lịch sử tin bài

Trong những năm vừa qua, cùng với việc triển khai các nhiệm vụ công tác khác, Thanh tra Chính phủ đã có sự đầu tư thích đáng trong việc triển khai các nghiên cứu khoa học liên quan đến tổ chức và hoạt động của Ngành. Việc đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học và quản lý khoa học của Thanh tra Chính phủ đã thu được những kết quả đáng khích lệ, cả về số lượng và chất lượng của các đề tài nghiên cứu.

Các kết quả này là những luận cứ khoa học cho việc tiếp tục đổi mới, hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Ngành, nâng cao hơn nữa hiệu quả hoạt động thanh tra, góp phần củng cố vị trí, vai trò của các cơ quan thanh tra nhà nước.

 

Công tác nghiên cứu khoa học của ngành Thanh tra bao gồm ba hoạt động cơ bản. Thứ nhất là hoạt động nghiên cứu khoa học; thứ hai là hoạt động tổ chức nghiên cứu khoa học; và thứ ba là hoạt động ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học. Ba hoạt động này có mối quan hệ gắn bó, mật thiết với nhau, hoạt động này là tiền đề của hoạt động kia, tương tác, hỗ trợ nhau phát triển. Bài viết này xin đề cập đến hoạt động ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học của Thanh tra Chính phủ, trong đó tập trung vào vai trò và yêu cầu của ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào tổ chức và hoạt động của Thanh tra Chính phủ.

 

1. Vai trò của ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào tổ chức và hoạt động của Thanh tra Chính phủ

 

Thực tế đã chứng minh rằng, nếu không có công tác ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn thì các kết quả nghiên cứu chỉ là lý thuyết suông, không thể phát huy những ý tưởng sáng tạo, những phát minh, sáng kiến mới được thể hiện trong lý thuyết nghiên cứu vào thực tiễn. Ứng dụng nghiên cứu khoa học chính là quá trình nghiên cứu, lựa chọn, chắt lọc và chuyển hoá các kết quả nghiên cứu khoa học lý thuyết thành tiền đề xã hội để áp dụng vào thực tiễn. Kết quả nghiên cứu khoa học là sản phẩm lý thuyết thuần tuý. Công tác ứng dụng nghiên cứu sẽ lựa chọn lĩnh vực áp dụng, thời gian áp dụng trên cơ sở chắt lọc, lựa chọn những kết quả nghiên cứu có chất lượng, đảm bảo mục tiêu áp dụng. Từ đó đề xuất áp dụng những kết quả nghiên cứu phù hợp, đảm bảo phục vụ nhiệm vụ chính trị được giao và đề xuất phương án để việc áp dụng có hiệu quả cao nhất.

 

Ứng dụng nghiên cứu khoa học là một hoạt động tất yếu do thực tiễn đặt ra và phục vụ thực tiễn, đóng góp trực tiếp vào quá trình đổi mới và phát triển. Đối với Thanh tra Chính phủ, ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học chính là việc chuyển tải, chuyển hoá các kết quả nghiên cứu của các đề tài, các kiến nghị, giải pháp của các nghiên cứu cụ thể vào thực tiễn tổ chức và hoạt động của Thanh tra Chính phủ. Nghiên cứu khoa học của Thanh tra Chính phủ chủ yếu vẫn là nghiên cứu những vấn đề cụ thể, tổng kết thực tiễn hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng mà không phải là nghiên cứu khoa học cơ bản. Do đó, việc ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn tổ chức và hoạt động của Thanh tra Chính phủ là yêu cầu tất yếu, xuất phát từ chính đòi hỏi của công tác thanh tra. Tức là, khi Tổng Thanh tra Chính phủ ra quyết định phê duyệt, giao nhiệm vụ nghiên cứu thì khi đó đã xác định rõ địa chỉ áp dụng kết quả nghiên cứu của đề tài. Điều này được thể hiện rõ tại Thuyết minh của đề tài. Việc ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn tổ chức và hoạt động của Thanh tra Chính phủ, gián tiếp và trực tiếp, thông qua các hoạt động cơ bản sau đây:

 

Một là, ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách của ngành Thanh tra.

 

Hai là, ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học trong hoạt động đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thanh tra; tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thanh tra; xuất bản ấn phẩm.

 

Ba là, ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào hoạt động của cơ quan thanh tra.

 

Không phải bất kỳ một ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học nào vào thực tiễn cũng đạt hiệu quả mong muốn. Hay nói cách khác, hoạt động ứng dụng với tư cách là một khâu trong quá trình nghiên cứu khoa học, một bước trung gian để biến lý thuyết thành thực tiễn không đơn thuần là chuyển hoá tất cả những kết quả nghiên cứu vào thực tiễn một cách tất yếu, tự nhiên. Như trên đã đề cập, ứng dụng là quá trình lựa chọn, chắt lọc những kết quả nghiên cứu hoàn chỉnh, có giá trị khoa học và giá trị thực tiễn cao để đề xuất khả năng áp dụng. Điều đó có nghĩa là, ứng dụng thực sự cũng là một hoạt động sáng tạo chứ không hề máy móc, thụ động để chấp nhận tất cả những kết quả đã được nghiên cứu. Việc lựa chọn kết quả nghiên cứu để áp dụng vào thực tiễn ngoài giá trị khoa học đã được đánh giá qua hội đồng đánh giá nghiệm thu còn phải đảm bảo giá trị thực tiễn. Đó chính là yếu tố thể hiện rõ nhất vai trò của công tác ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học. Trên cơ sở mục tiêu phát triển, nhu cầu cần đổi mới của ngành Thanh tra, hoạt động ứng dụng kết quả sẽ phân tích, đánh giá, tổng hợp, làm cơ sở đề đề ra định hướng đổi mới, phát triển và đề xuất áp dụng những kết quả nghiên cứu có giá trị nhất, phù hợp nhất và có khả năng mang lại hiệu quả áp dụng cao nhất. Như vậy, để ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn mang lại hiệu quả cao nhất, ngoài yếu tố chất lượng của các kết quả nghiên cứu còn cần phải có sự phân tích khoa học, khách quan, chính xác sự vận động và phát triển của xã hội, làm cơ sở cho việc đề xuất phương án áp dụng.

 

2. Yêu cầu của việc ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào tổ chức và hoạt động của Thanh tra Chính phủ

 

Có thể thấy rằng, ứng dụng kết quả nghiên cứu chính là một khâu trong quá trình nghiên cứu khoa học, theo đó hiệu quả ứng dụng thực tiễn là tiêu chí hàng đầu. Các nghiên cứu khoa học đòi hỏi phải có tính ứng dụng cao, khả thi, có địa chỉ sử dụng rõ ràng. Để nâng cao hiệu quả ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào tổ chức, hoạt động của ngành Thanh tra thì chúng ta không chỉ chú trọng đến những biện pháp cụ thể mà phải có những giải pháp toàn diện, mang tính lâu dài. Trong đó, không chỉ tập trung xem xét, trong việc tổ chức ứng dụng các kết quả nghiên cứu khoa học vào tổ chức và hoạt động của ngành Thanh tra mà còn giải quyết những vấn đề mang tính chiến lược, tổng thể, hệ thống trong công tác nghiên cứu khoa học hiện nay.

 

Trên cơ sở các quy định của pháp luật về thanh tra hiện hành, công tác nghiên cứu khoa học tập trung làm rõ những vấn đề về vị trí, vai trò của cơ quan thanh tra trong hệ thống bộ máy cơ quan hành chính nhà nước; mối quan hệ giữa cơ quan thanh tra với cơ quan quản lý nhà nước; mối quan hệ giữa cơ quan thanh tra cấp trên với cơ quan thanh tra cấp dưới trong hệ thống cơ quan thanh tra; những vấn đề về nghiệp vụ thanh tra; tổ chức bộ máy và tổng kết thực tiễn hoạt động thanh tra trên ba lĩnh vực đó là: thanh tra; giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng.

 

Từ những kết quả nghiên cứu khoa học, việc tổ chức ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào tổ chức và hoạt động của Thanh tra Chính phủ phải thực hiện một số nhiệm vụ sau đây:

 

- Tập hợp những công trình nghiên cứu đã được tiến hành một cách có hệ thống, theo lĩnh vực hoạt động đó là thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng. Đánh giá những kết quả nghiên cứu có giá trị khoa học đã được hội đồng nghiệm thu đánh giá và khả năng áp dụng vào thực tiễn.

 

- Tập hợp những đánh giá về khả năng áp dụng vào thực tiễn của các kết quả nghiên cứu theo vấn đề cụ thể.

 

- Trên cơ sở nhiệm vụ chính trị của ngành ở giai đoạn trước mắt, phân tích những vấn đề cần phải đổi mới, hoàn thiện về tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực, những vấn đề về chất lượng, hiệu quả hoạt động để đáp ứng nhiệm vụ đặt ra trong giai đoạn tới. Từ đó phân tích và đề ra định hướng cho sự đổi mới, hoàn thiện đó, đề ra giải pháp cụ thể để thực hiện định hướng nêu trên.

 

Tất cả những phân tích và định hướng nêu trên được thực hiện trên cơ sở các công trình nghiên cứu đã được tiến hành và được tập hợp kết quả. Những đề xuất được đưa ra trong những giải pháp đổi mới hoàn thiện tổ chức và hoạt động được thực hiện trên cơ sở vận dụng có sáng tạo, chọn lọc những kết quả nghiên cứu đã hoàn thành và được đánh giá cao.

 

3. Một số hạn chế, vướng mắc trong việc tổ chức ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học vào tổ chức và hoạt động của Thanh tra Chính phủ

 

Công tác thanh tra bao gồm các mảng hoạt động: thanh tra kinh tế - xã hội, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, đây là lĩnh vực hoạt động có tính thực tiễn sâu sắc. Chính vì vậy, công tác nghiên cứu khoa học với mục tiêu nghiên cứu định hướng phát triển chiến lược và lý luận về nghiệp vụ của ngành Thanh tra, ngoài việc tham gia nghiên cứu các vấn đề có tính lý luận cơ bản thì nhiệm vụ chính của việc nghiên cứu là tìm ra những vấn đề đang đặt ra từ thực tiễn công tác thanh tra để phân tích, tổng kết, đánh giá và tìm ra các giải pháp thích hợp để giải quyết vấn đề đó một cách hiệu quả nhất.

 

Việc ứng dụng các kết quả nghiên cứu khoa học vào tổ chức và hoạt động của Thanh tra Chính phủ trong thời gian qua còn bộc lộ một số hạn chế, vướng mắc, cụ thể như sau:

 

Một là, chất lượng nghiên cứu các đề tài còn hạn chế. Hiệu quả ứng dụng kết quả nghiên cứu phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng nghiên cứu. Trong khi đó, nhiều đề tài triển khai nghiên cứu chậm, một số đề tài còn không đáp ứng được về mặt thời gian nghiên cứu, điều này dẫn đến việc nghiệm thu các đề tài còn vội vàng, chất lượng các đề tài chưa cao; giá trị khoa học của các đề tài chưa tốt, nhiều đề tài còn lúng túng trong việc xác định phạm vi nghiên cứu; khái niệm, thuật ngữ dùng trong đề tài chưa đáp ứng được yêu cầu khoa học. Nhiều đề tài còn đưa ra những kiến nghị, giải pháp chung chung, dẫn đến tính khả thi thấp. Các đề tài có giá trị ứng dụng cao còn chưa nhiều.

 

Hai là, việc giao nhiệm vụ nghiên cứu còn chưa khoa học, chưa xuất phát từ yêu cầu khách quan. Trong thời gian qua, việc tham mưu cho Lãnh đạo Thanh tra Chính phủ về việc phân bổ đề tài và kinh phí nghiên cứu còn có một số hạn chế như một số đề xuất nghiên cứu được phê duyệt chưa thực sự xuất phát từ nhu cầu thực tiễn nghiên cứu của Thanh tra Chính phủ. Thực tế cho thấy, có một số tổ chức, cá nhân khi đăng ký, đề xuất nghiên cứu đề tài về đơn vị mình nhưng lại chưa có đề cương nghiên cứu. Hoặc các vấn đề cần nghiên cứu do một đơn vị đề xuất, những lại quyết định giao cho một đơn vị khác chủ trì nghiên cứu. Điều này sẽ ảnh hưởng đến chất lượng, nghiên cứu, ảnh hưởng đến yêu cầu đẩy mạnh việc ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn của lãnh đạo Thanh tra Chính phủ.

 

Ba là, sự phối hợp trong nghiên cứu khoa học còn lỏng lẻo, việc ứng dụng kết quả nghiên cứu còn chưa sâu rộng. Việc phối hợp với các đơn vị có liên quan thuộc Thanh tra Chính phủ cũng như việc đăng tải kết quả nghiên cứu lên phương tiện thông tin của ngành chưa có cơ chế phối hợp và chưa được thực hiện một cách thường xuyên. Chưa có sự gắn kết nghiêm túc, hiệu quả giữa việc nghiên cứu khoa học với chuyển giao, sử dụng các kết quả nghiên cứu giữa các cục, vụ, đơn vị thuộc Thanh tra Chính phủ, giữa cơ quan Thanh tra Chính phủ với thanh tra các bộ, ngành, địa phương.

 

Bốn là, việc gắn kết giữa nghiên cứu và triển khai ứng dụng còn hạn chế.  Số đề tài tổng kết thực tiễn còn rất ít, chưa đi sâu nghiên cứu những vấn đề thuộc về nghiệp vụ thanh tra, nghiệp vụ tiếp công dân, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo hay quy trình thanh tra, trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại, tố cáo… Việc phối hợp với các đơn vị có liên quan thuộc Thanh tra Chính phủ cũng như việc đăng tải kết quả nghiên cứu lên phương tiện thông tin của ngành chưa có cơ chế phối hợp và chưa được thực hiện một cách thường xuyên. Các đề tài nghiên cứu khoa học được đánh giá đạt loại xuất sắc thực sự chưa có chất lượng, chưa được phổ biến rộng rãi, chưa có chính sách, chế độ khen thưởng nhằm khuyến khích các đề tài nghiên cứu đạt chất lượng tốt hơn.

 

Thứ năm, Thanh tra Chính phủ chưa có chính sách, biện pháp khuyến khích ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học. Mặc dù những năm gần đây đã có sự đổi mới tích cực trong nhận thức của lãnh đạo và của cán bộ chủ chốt, song sự nhận thức đó cũng chưa được phản ánh một cách đầy đủ sâu sắc. Chính vì vậy trong lãnh đạo, chỉ đạo điều hành, tổ chức thực hiện công tác này còn những hạn chế bất cập. Vì vậy cần tiếp tục đổi mới, nâng cao nhận thức về ý nghĩa vai trò của công tác nghiên cứu khoa học và việc tổ chức ứng dụng kết quả nghiên cứu.

 

Tình trạng trên là do một số nguyên nhân chủ yếu sau đây:

 

Thứ nhất, các kết quả nghiên cứu của nhiều đề tài còn chung chung, thiếu tính ứng dụng gây khó khăn cho việc tổ chức triển khai trên thực tế. Đây được coi là một trong những nguyên nhân cơ bản xuất phát từ việc chưa có một kế hoạch nghiên cứu dài hạn, việc lựa chọn các đối tượng nghiên cứu chưa phù hợp; việc triển khai nghiên cứu còn có những bất cập, thiếu tính khoa học, chậm tiến độ; điều này đã ảnh hưởng tới chất lượng và tính ứng dụng của các kết quả nghiên cứu....

 

Thứ hai, hoạt động nghiên cứu khoa học chưa thực sự huy động được sự tham gia của những cán bộ có chuyên môn cao, có kinh nghiệm trong các lĩnh vực công tác của ngành. Việc phân bổ đề tài nghiên cứu còn có sự nể nang nhất định, chưa thực sự căn cứ vào năng lực, trình độ và khả năng triển khai nghiên cứu đề tài.

 

Thứ ba, một số đề tài Chủ nhiệm là các đồng chí lãnh đạo các vụ, cục, đơn vị của Thanh tra Chính phủ đảm nhận nên thời gian chủ yếu dành cho chỉ đạo, tham gia hoạt động chuyên môn của các đơn vị, việc nghiên cứu đề tài không được xem là nhiệm vụ trọng tâm nên việc đầu tư về thời gian và tập trung trí tuệ chưa thật sự thoả đáng. Mặt khác, lực lượng nghiên cứu của Thanh tra Chính phủ nói chung còn mỏng, năng lực còn hạn chế và thiếu kinh nghiệm thực tiễn, đặc biệt là đội ngũ cán bộ, nghiên cứu viên.

 

Thứ tư, chưa có quy chế cho việc tổ chức triển khai việc ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn. Dẫn đến việc không có đầu mối chủ trì thực hiện, không có sự phối hợp, hỗ trợ của các đơn vị có liên quan, không có nguồn lực hỗ trợ cho việc tổ chức ứng dụng... Việc ứng dụng các kết quả nghiên cứu từ trước đến nay của Thanh tra Chính phủ chưa mang tính hệ thống, thường xuyên, được tổ chức và quản lý hiệu quả theo những quy chuẩn nhất định mà thường mang tính vụ việc khi cần thiết.

 

Để có được nhận thức đầy đủ và sâu sắc về vai trò, tác dụng của việc ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn tổ chức và hoạt động của Thanh tra Chính phủ không phải là công việc đơn giản, dễ nhận thấy và ai cũng ý thức được. Bởi vì hiệu quả, tác động của các công trình khoa học không phải lúc nào cũng là những sản phẩm trực tiếp, cụ thể, có thể sử dụng ngay được mà nó còn phải được kiểm nghiệm, đánh giá chuyển hóa trong một thời gian nhất định. Thậm chí có những công trình, đề tài, ý tưởng không được thực tiễn chấp nhận, không phát huy được vai trò, tác dụng. Những “rủi ro” trong công tác nghiên cứu khoa học là tất yếu, không thể tránh khỏi và nó cũng là đặc điểm vốn có của nghiên cứu khoa học. Nếu không tổ chức ứng dụng kết quả nghiên cứu thì những kết quả nghiên cứu khoa học có giá trị sẽ không được đưa vào áp dụng trong thực tiễn, dẫn đến trí tuệ, chất xám bị lãng phí, kinh phí đầu tư không hiệu quả. Đồng thời, công tác nghiên cứu khoa học sẽ không phát huy vai trò, cũng như có những đóng góp nhất định trong sự phát triển chung của ngành Thanh tra.

Phạm Thị Thu Hiền
Viện Khoa học Thanh tra

Tổng số lượt truy cập

2982788

Membership Thành viên:
Latest New User Latest: nguyen sigiao
Hôm nay Hôm nay: 0
Hôm qua Hôm qua: 0
User Count Overall: 6
People Online People Online:
Online Online: 22
Members Thành viên: 0
Tổng cộng Tổng số: 22
Tổng cộng
Online Now Online: