Một số vấn đề về xem xét lại, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật    
Cập nhật: 20/08/2019 02:44
Xem lịch sử tin bài

Xem xét lại, giải quyết lại không phải là khái niệm rõ ràng về mặt ngôn ngữ học mà đó là thuật ngữ chỉ một loại nhiệm vụ được giao cho cơ quan, người có thẩm quyền trong giải quyết khiếu nại, tố cáo nhằm thực hiện nhiệm vụ chính trị đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong từng giai đoạn nhất định.

1. Quan niệm về xem xét lại, giải quyết lại

Xem xét lại, giải quyết lại không phải là khái niệm rõ ràng về mặt ngôn ngữ học mà đó là thuật ngữ chỉ một loại nhiệm vụ được giao cho cơ quan, người có thẩm quyền trong giải quyết khiếu nại, tố cáo nhằm thực hiện nhiệm vụ chính trị đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong từng giai đoạn nhất định. Từ góc độ thực tiễn thực hiện nhiệm vụ được giao của các cơ quan có thẩm quyền trong giải quyết khiếu nại hành chính, có thể hiểu “xem xét lại” là việc chủ thể có thẩm quyền thực hiện các công việc kiểm tra, rà soát, đôn đốc quá trình giải quyết, để lập danh sách, phân loại những vụ việc khiếu nại đối với quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật và đề xuất giải pháp cần thực hiện tiếp theo.

Cùng với cách tiếp cận như vậy, “giải quyết lại” được hiểu theo nghĩa là việc chủ thể có thẩm quyền tiến hành thẩm tra, xác minh, kết luận quá trình giải quyết khiếu nại và vụ việc khiếu nại, đồng thời thực hiện các biện pháp để áp dụng chính sách, pháp luật một cách linh hoạt nhằm tạo sự đồng thuận giữa chủ thể khiếu nại và chủ thể quản lý để chấm dứt khiếu nại. Theo nghĩa đó, có thể hiểu “giải quyết lại” bao gồm cả việc kết luận về tính đúng sai của quyết định giải quyết khiếu nại đồng thời tiến hành các biện pháp để xem xét, giải quyết lại vụ việc khiếu nại.

Trên thực tế, việc xem xét lại và giải quyết lại không phải là hai hoạt động tách biệt, độc lập mà được tiến hành đan xen, nối tiếp nhau cùng thực hiện vì một mục đích chung là giải quyết dứt điểm khiếu nại đối với quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật, ổn định tình hình an ninh, chính trị, trật tự, an toàn xã hội. Mặc dù có những điểm khác biệt nhất định trong từng hoạt động cụ thể nhưng là sự khác biệt trong từng khâu, từng giai đoạn của một hoạt động gọi chung là “xem xét, giải quyết lại” quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật.

2. Đặc điểm, ý nghĩa của xem xét, giải quyết lại

2.1. Đặc điểm của việc xem xét, giải quyết lại

Khiếu nại hành chính phát sinh từ quan hệ không bình đẳng về địa vị pháp lý giữa người khiếu nại với người bị khiếu nại, phát sinh từ mối quan hệ giữa một bên là công dân và một bên là cơ quan hành chính nhà nước. Ở góc độ quyền lực chính trị, khiếu nại hành chính phát sinh trong mối quan hệ giữa người thực thi quyền lực nhà nước và người dân, trong đó chủ thể bị khiếu nại là những công chức, cơ quan nhà nước ban hành quyết định hành chính hoặc có hành vi hành chính bị khiếu nại, là chủ thể có hiểu biết pháp luật, nắm giữ mọi thông tin, tài liệu thuộc lĩnh vực phát sinh khiếu nại, có kinh phí để xác minh, giải quyết, xử lý khiếu nại và còn được trả lương để thực hiện. Chính vì vậy, xuất phát từ bản chất Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền XHCN của nhân dân, do nhan dân, vì nhân dân và cũng để khắc phục những hạn chế của cơ chế “vừa đá bóng vừa thổi còi” trong giải quyết khiếu nại, đảm bảo thực hiện mục đích “bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ chức”, nhiệm vụ xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật được giao cho cơ quan quản lý nhà nước và người có thẩm quyền trong giải quyết khiếu nại là cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn. Tuy nhiên, để đảm bảo việc xem xét, giải quyết lại có hiệu quả, đáp ứng được kỳ vọng của người dân cũng như mục tiêu ổn định tình hình chính trị - xã hội nói riêng, mục tiêu quản lý nhà nước nói chung, tránh việc lợi dụng nhiệm vụ này của các chủ thể có thẩm quyền để cố tình kéo dài quyền khiếu nại của cá nhân, cơ quan, tổ chức khiến tình trạng khiếu nại không có điểm dừng, cần hiểu rõ đặc điểm của việc xem xét, giải quyết lại.

Một là, không có hệ thống cơ quan nhà nước chuyên trách thực hiện nhiệm vụ xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật. Việc xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật là một nhiệm vụ phái sinh từ thực tiễn hoạt động giải quyết khiếu nại và quản lý nhà nước về giải quyết khiếu nại, tố cáo của cơ quan, người có thẩm quyền. Vì là nhiệm vụ phái sinh, có mục đích giải quyết tình thế, không phải là chức năng, nhiệm vụ thường xuyên, xuyên suốt trong hoạt động quản lý nhà nước nên việc xem xét, giải quyết lại không do một hệ thống cơ quan chuyên trách thực hiện.

Hai là, xem xét lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật không hoàn toàn đồng nghĩa với việc giải quyết lại vụ việc khiếu nại. Đối tượng chính của việc xem xét lại là quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật chứ không phải là vụ việc bị khiếu nại. Quá trình xem xét lại quyết định giải quyết khiếu nại sẽ đi vào xem xét, đánh giá toàn bộ hoạt động thực thi pháp luật về khiếu nại của cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết trong quá trình thực thi công vụ cho đến sản phẩm cuối cùng của hoạt động đó là quyết định giải quyết khiếu nại. Trường hợp trên cơ sở xem xét lại nếu phát hiện có vi phạm pháp luật trong quá trình giải quyết, lúc ấy cơ quan, người có thẩm quyết mới quyết định việc giải quyết lại vụ việc bị khiếu nại. Do vậy, hoạt động xem xét, giải quyết lại không tuân theo trình tự, thủ tục của hoạt động giải quyết khiếu nại đã được pháp luật quy định.

Ba là, chủ thể làm phát sinh thủ tục xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật chỉ là một số ít cá nhân có thẩm quyền theo quy định của pháp luật hoặc theo chỉ đạo của lãnh đạo Đảng và Nhà nước. Do là nhiệm vụ phái sinh, xuất phát từ thực tiễn quản lý nhà nước, tình hình khiếu nại và giải quyết khiếu nại hành chính mà chủ thể có thẩm quyền quản lý nhà nước cấp cao hoặc lãnh đạo Đảng và Nhà nước giao trực tiếp cho một số cơ quan, cá nhân có thẩm quyền trực tiếp thực thi nhiệm vụ. Việc giao nhiệm vụ phụ thuộc chủ yếu dựa trên sự đánh giá của những chủ thể đó về mức độ nghiêm trọng của tình hình khiếu nại và tác động của thực tế đó đối với hoạt động quản lý nhà nước, sự ổn định chính trị - xã hội, sự phát triển kinh tế xã hội và khả năng thay đổi tình hình khiếu nại trong quá trình giải quyết.

Nếu như trong thủ tục giải quyết khiếu nại, khi công dân, cơ quan, tổ chức thực hiện quyền khiếu nại của mình thì đương nhiên phát sinh thủ tục giải quyết khiếu nại, còn trong xem xét, giải quyết lại việc chủ thể khiếu nại hay những cá nhân, tổ chức có liên quan trong vụ việc khiếu nại thực hiện tiếp quyền khiếu nại của họ không đương nhiên làm phát sinh thủ tục xem xét, giải quyết mà chỉ có ý nghĩa như một sự nhắc nhở cần thiết phải xem xét lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật. Điều đó có nghĩa là không phải tất cả các quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật đều là đối tượng được xem xét, giải quyết lại.

2.3. Ý nghĩa của xem xét lại, giải quyết lại

Một là, xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật thể hiện bản chất nhà nước ta là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân

Khiếu nại hành chính là hình thức thực hiện quyền dân chủ của cá nhân, cơ quan, tổ chức nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình khi bị xâm phạm bởi hoạt động quản lý nhà nước. Thông qua khiếu nại hành chính, chủ thể khiếu nại còn thực hiện quyền giám sát hoạt động của bộ máy hành chính nhà nước, góp phần đảm bảo hoạt động này khách quan, công bằng và hiệu quả, góp phần xây dựng bộ máy hành chính nhà nước trong sạch, vững mạnh. Khi xuất hiện một khiếu nại hành chính có nghĩa là xuất hiện mâu thuẫn, sự bất đồng về một vấn đề giữa cá nhân, cơ quan, tổ chức với hoạt động quản lý nhà nước. Mâu thuẫn, sự bất đồng này cần phải được giải quyết kịp thời, triệt để nhằm bảo vệ quyền lợi ích hợp pháp của các chủ thể đó, đồng thời đảm bảo pháp chế trong quản lý nhà nước.

Giải quyết khiếu nại hành chính xét về bản chất là việc giải quyết những mâu thuẫn, bất đồng giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý. Nếu như đối tượng quản lý còn khiếu tiếp nghĩa là họ chưa “tâm phục, khẩu phục” với quyết định giải quyết khiếu nại hành chính đã có hiệu lực pháp luật và họ không thực hiện nội dung của quyết định giải quyết khiếu nại đó, thực tế những vụ khiếu nại này thường là vụ việc kéo dài, tồn đọng, phức tạp. Chính vì vậy, cần thiết phải có thêm thủ tục xem xét, giải quyết lại những quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật mà vẫn bị khiếu tiếp. Thông qua xem xét, giải quyết lại, cơ quan quản lý nhà nước, người có thẩm quyền trong cơ quan quản lý nhà nước muốn thêm một lần rà soát, kiểm tra, đánh giá quá trình giải quyết trước đó để tìm hiểu cặn kẽ, suy xét đến tận cùng những điểm khúc mắc, chưa đồng thuận của người dân đối với hoạt động quản lý của bộ máy hành chính. Quá trình đó thêm một lần nữa khẳng định hoạt động của bộ máy nhà nước là vì dân, đặt quyền lợi của dân là mục tiêu hoạt động của bộ máy nhà nước, là thực hiện theo tư tưởng Hồ Chí Minh “việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh. Phải chú ý giải quyết hết các vấn đề dầu khó đến đâu mặc lòng, những vấn đề quan hệ đến đời sống của dân. Phải chấp đơn, phải xử kiện cho dân mỗi khi người ta đưa tới”[1].

Hai là, xem xét, việc giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật thể hiện trách nhiệm của Nhà nước muốn giải quyết khiếu nại đến cùng, bảo vệ tốt đa quyền, lợi ích của công dân, cơ quan, tổ chức

Giải quyết khiếu nại là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước. Quyết định giải quyết khiếu nại là quyết định hành chính, khi đã có hiệu lực pháp luật sẽ có giá trị bắt buộc thực hiện nghiêm chỉnh đối với các chủ thể có liên quan. Trong những trường hợp cần thiết quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật được đảm bảo thực hiện thông qua việc cưỡng chế bằng quyền lực nhà nước. Theo quy định hiện hành, một quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật là kết quả của quá trình giải quyết khiếu nại qua rất nhiều công đoạn, trong đó có sự tham gia của người khiếu nại vào quá trình giải quyết thông qua ít nhất một lần đối thoại, dù họ có thực hiện quyền khiếu nại tiếp lần hai hay không thì kể từ khi quyết định giải quyết khiếu nại được ban hành họ có thời gian nhất định để nghiên cứu, hiểu nội dung của quyết định giải quyết khiếu nại, hiểu được những khiếu nại của mình đã được giải quyết hay không, giải quyết đến đâu... Vì vậy, về nguyên tắc, quyết định giải quyết khiếu nại có hiệu lực pháp luật là văn bản thể hiện ý chí đơn phương của cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại nhưng có sự lắng nghe, cân nhắc và thể hiện trong đó ý kiến của các bên liên quan về vấn đề bị khiếu nại. Việc xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật của cơ quan, người có thẩm quyền trong quản lý nhà nước một lần nữa thể hiện tinh thần trách nhiệm, muốn giải quyết đến cùng khiếu nại của đối tượng quản lý, bảo vệ tối đa quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức.

Ba là, xem xét, việc giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật góp phần khắc phục những thiếu sót, sai lầm trong thực thi công vụ của bộ máy hành chính nhà nước

Bản chất của việc xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật là tìm hiểu, nhìn nhận, đánh giá lại hoạt động giải quyết khiếu nại của cơ quan, người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước cấp dưới trong quá trình thực thi pháp luật về khiếu nại, tố cáo. Quá trình đó sẽ phát hiện những sai sót, thiếu trách nhiệm, hay những sai phạm, tồn tại, yếu kém của đội ngũ công chức thực thi công vụ để có biện pháp khắc phục những sai lầm, hạn chế, xử lý hành vi vi phạm, thiếu tinh thần trách nhiệm để xây dựng một nền hành chính trong sạch, vững mạnh, hoạt động hiệu lực hiệu quả, một đội ngũ cán bộ, công chức có năng lực, trình độ chuyên môn và thực thi đạo đức công vụ.

Bốn là, xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật còn là cách thức giúp cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong giải quyết khiếu nại hành chính

Ý nghĩa này xuất phát từ thực tiễn hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính ở các địa phương. Có những vụ việc cơ quan chức năng đã vận dụng đúng chính sách, pháp luật, giải quyết hết thẩm quyền nhưng vì lý do khách quan, chính sách, pháp luật có những hạn chế, bất cập nên mặc dù cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đã vận dùng hết thẩm quyền nhưng quyền lợi chính đáng của người dân vẫn bị ảnh hưởng, dẫn đến sự không đồng thuận với quyết định giải quyết khiếu nại và vẫn tiến hành khiếu tiếp dù đã có quyết định giải quyết khiếu nại lần hai.

Với những vụ việc như vậy, thông qua quá trình xem xét, giải quyết lại, địa phương sẽ được hướng dẫn biện pháp giải quyết hoặc chính địa phương thông qua việc được Trung ương xem xét, giải quyết lại sẽ đề xuất và được chấp thuận cơ chế hỗ trợ người dân để bảo vệ lợi ích chính đáng của người đi khiếu nại, nhằm đạt được sự đồng thuận với kết quả xem xét, giải quyết lại và qua đó, giải quyết được dứt điểm vụ việc khiếu nại

Ở khía cạnh đó, có thể nhận thấy, việc xem xét, giải quyết lại còn có ý nghĩa giúp cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương có cơ chế vận dụng chính sách linh hoạt để hỗ trợ cho người đi khiếu nại, qua đó thao gỡ những khó khăn, vướng mắc trong giải quyết khiếu nại hành chính, để giải quyết dứt điểm vụ việc khiếu nại.

3. Các yếu tố tác động đến hiệu quả xem xét, giải quyết lại

Một là, cơ sở pháp lý

Việc xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật được thực hiện bởi cơ quan quản lý hành chính nhà nước là chủ thể của quyền lực công, với mục đích thể hiện trách nhiệm của Nhà nước muốn giải quyết khiếu nại đến cùng, bảo vệ tối đa quyền, lợi ích của công dân, cơ quan, tổ chức. Để thực hiện được mục đích ấy, hiệu quả xem xét, giải quyết lại có được bảo đảm hay không phụ thuộc rất nhiều và hệ thống quy phạm pháp luật điều chỉnh về vấn đề này. Nói cách khác, việc xem xét, giải quyết lại trên thực tế có hiệu quả hay không? Hiệu quả đến đâu, tác động tích cực đến tình hình giải quyết khiếu nại hành chính nói chung ở mức độ nào?, có đảm bảo giải quyết dứt điểm khiếu nại với quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật hay không? đều phụ thuộc rất nhiều từ yếu tố pháp luật. Một mặt, quy định pháp luật là cơ sở để các chủ thể biết, hiểu và chủ động thực hiện quyền và trách nhiệm của mình trên thực tế. Ở khía cạnh này có thể hiểu việc các chủ thể khiếu nại hiểu được phạm vi, giới hạn pháp luật bảo vệ quyền của mình, trình tự, thủ tục thực hiện quyền, đồng thời họ cũng biết được trách nhiệm phải thực hiện trong quá trình thực hiện quyền để qua đó họ sẽ thực hiện quyền khiếu nại của mình đúng đắn nhất, hợp pháp nhất.

Từ phía chủ thể có thẩm quyền xem xét, giải quyết lại là việc thực hiện các quy định của pháp luật về vấn đề này, là việc chủ động áp dụng pháp luật vào thực tế thực thi chức trách, nhiệm vụ của mình. Mặt khác, quy định pháp luật cũng là cơ sở để xác định trách nhiệm pháp lý đối với các chủ thể khi họ không thực hiện hoặc thực hiện không đúng với chức trách, nhiệm vụ được giao. Ở khía cạnh này, việc áp dụng pháp luật không do thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước chủ động thực hiện nữa mà do chủ thể khác có thẩm quyền do pháp luật trao và áp dụng các trình tự, thủ tục nhất định để xác định hậu quả pháp lý mà thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước phải nhận khi đã không làm đúng, đầy đủ chức trách, nhiệm vụ của mình.

Có thể thấy, quy phạm pháp luật luôn là cơ sở quan trọng để thực thi trách nhiệm trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội. Một hệ thống pháp luật vừa đủ về nội dung, vừa cụ thể, rõ ràng trong từng điều khoản, vừa đảm bảo tính thống nhất với hệ thống pháp luật có liên quan và đảm bảo tính phù hợp với bối cảnh xã hội sẽ mang đến hiệu quả thực thi trên thực tế rất cao. Nếu thiếu một trong các yếu tố trên thì ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi pháp luật trên thực tế. Đối với vấn đề xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại hành chính đã có hiệu lực pháp luật, hiệu quả của việc thực hiện trách nhiệm của các chủ thể có tính chất quyết định đến hiệu quả việc xem xét, giải quyết lại. Do đó, có thể nói, hiệu quả xem xét, giải quyết lại chịu ảnh hưởng rất lớn từ hệ thống quy phạm pháp luật điều chỉnh, từ vấn đề căn cứ xem xét, giải quyết lại, thẩm quyền, trình tự, thủ tục xem xét, giải quyết lại, hệ quả pháp lý của việc xem xét, giải quyết lại.

Hai là, nhận thức, trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan quản lý Nhà nước

Thực tiễn công tác giải quyết khiếu nại nói chung và xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật cho thấy, trên cơ sở kiểm tra, rà soát ban đầu, việc xem xét, giải quyết lại thuộc trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước và tùy thuộc chủ yếu vào quan điểm, ý chí, quyết tâm thực hiện trách nhiệm của chủ thể này. Sự quan tâm chỉ đạo sát sao của thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước trong thực hiện trách nhiệm thuộc thẩm quyền của mình, trong tổ chức, chỉ đạo thực hiện việc xem xét lại, giải quyết lại hoặc vận dụng chính sách để hỗ trợ bà con sẽ khiến vụ việc được xử lý kịp thời, đạt được sự đồng thuận của người khiếu nại qua đó chấm dứt vụ việc.

Ngược lại, ở đâu thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước không nhận thức được tầm quan trọng của việc xem xét, giải quyết lại đối với việc ổn định tình hình an ninh, trật tự xã hội tại địa phương, đối với việc ổn định lòng dân, tạo sự đồng thuận với công tác quản lý nhà nước trên địa bàn thì việc giải quyết khiếu nại hành chính nói chung và xem xét, giải quyết lại nói riêng không phát huy được hiệu quả trên thực tế.

Ba là, chất lượng công tác giải quyết khiếu nại hành chính

Quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật bị khiếu nại tiếp là đối tượng của việc xem xét, giải quyết lại, trên cơ sở đó, thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện xem xét, giải quyết lại. Do đó, quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật đóng vai trò rất quan trọng, tác động trực tiếp đến việc thực hiện trách nhiệm xem xét, giải quyết lại của thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước. Một quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật có chất lượng, giải quyết có căn cứ rõ ràng, áp dụng đúng pháp luật, hợp lý trong vận dụng chính sách quản lý nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội sẽ là quyết định thấu tình, đạt lý, tạo được sự đồng thuận của người đi khiếu nại sẽ đảm bảo tính khả thi cho việc thi hành quyết định này trên thực tế, qua đó không phát sinh khiếu tiếp. Ngược lại, quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật thiếu căn cứ hoặc căn cứ không rõ ràng, thiếu thuyết phục, giải quyết cho hết thẩm quyền mà không quan tâm đến việc giải quyết dứt điểm vụ việc … thì rất khó thực hiện. Do vậy, bên cạnh việc từng bước hoàn thiện quy định pháp luật thì việc nâng cao chất lượng giải quyết khiếu nại hành chính thông qua nâng cao chất lượng các quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật luôn là vấn đề được đặt ra đối với các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan có thẩm quyền trong giải quyết khiếu nại hành chính và được coi là yếu tố quan trọng quyết định đến hiệu quả xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật.

Bốn là, các yếu tố khác

Sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, tổ chức trong giải quyết khiếu nại hành chính

Giải quyết khiếu nại hành chính là một quy trình tổng hợp nhiều giai đoạn, nhiều hoạt động diễn ra, để đạt hiệu quả giải quyết khiếu nại hành chính cao nhất đòi hỏi sự phối hợp, bổ trợ lẫn nhau giữa các khâu, công đoạn trong quy trình đó. Tổ chức bộ máy thực hiện chức năng giải quyết khiếu nại hành chính là hệ thống cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết và tham mưu trong giải quyết khiếu nại hành chính... Pháp luật quy định cụ thể thẩm quyền, chức năng, nhiệm vụ, vai trò của từng chủ thể cũng như mối quan hệ giữa các chủ thể với nhau... Yếu tố phối hợp là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại.

Vì xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật thực chất là những vụ việc tồn đọng, phức tạp và kéo dài, do vậy, quá trình từ xem xét lại đến giải quyết lại không chỉ hướng đến mục đích xem xét lại tính hợp pháp mà còn bao gồm cả xem xét tính hợp lý của quyết định giải quyết khiếu nại để đưa ra biện pháp giải quyết theo hướng có lợi nhất cho người khiếu nại. Quá trình đó đòi hỏi sự vận dụng không chỉ là kiến thức pháp luật mà còn đòi hỏi cả kiến thức quản lý nhà nước chung, chính sách xã hội và văn hóa vùng miền. Vì vậy, việc xem xét, giải quyết lại cần sự vào cuộc của rất nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền vào từng khâu, từng công đoạn để đạt hiệu quả giải quyết cao nhất. Trên thực tế, vấn đề này cũng tác động không nhỏ đến hiệu quả xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật của các chủ thể có trách nhiệm.

Thanh tra, kiểm tra, giám sát công tác giải quyết khiếu nại của cơ quan chức năng

Thanh tra trách nhiệm thực thi công vụ, giám sát công tác giải quyết khiếu nại nói chung và việc thi hành quyết định giải quyết khiếu nạihiệu lực pháp luật nói riêng là các công cụ nhằm bảo đảm hoạt động giải quyết khiếu nại hành chính được đúng đắn, khách quan. Mọi hoạt động đều cần thanh tra, giám sát của nhiều chủ thể với những phương thức khác nhau như thanh tra trách nhiệm việc thực hiện nhiệm vụ tiếp công dân, giải quyết khiếu nại hành chính, trách nhiệm trong thi hành quyết định giải quyết khiếu nại hành chính hiệu lực pháp luật của thủ trưởng cơ quan, của cơ quan cấp trên đối với cơ quan cấp dưới; giám sát của các cơ quan quyền lực nhà nước, của xã hội đối với công tác giải quyết khiếu nại hành chính và việc thi hành quyết định giải quyết khiếu nạihiệu lực pháp luật của cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm. Nếu hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát có hiệu quả thì sẽ đẩy mạnh hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại hành chính cũng như nâng cao hiệu quả thi hành quyết định giải quyết khiếu nại hành chính đã có hiệu lực pháp luật. Đây là yếu tố để đảm bảo mục đích, yêu cầu đề ra của công tác giải quyết khiếu nại nói chung, phục vụ có hiệu quả, hiệu lực của hoạt động quản lý nhà nước.

Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về khiếu nại hành chính

Khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công dân được ghi nhận trong Hiến pháp. Hệ thống pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại hành chính đã cụ thể hóa nguyên tắc trong Hiến pháp và xây dựng cơ chế bảo đảm thực hiện quyền khiếu nại của người dân đối với hoạt động quản lý nhà nước của bộ máy thực thi quyền lực công. Tuy nhiên, để đảm bảo tính nghiêm minh, thượng tôn pháp luật, đảm bảo việc thực hiện quyền của chủ thể này không xâm phạm đến quyền lợi hợp pháp của chủ thể khác, lợi ích của cộng đồng, của Nhà nước, đòi hỏi từng người dân là chủ thể của quyền khiếu nại phải hiểu biết và có nhận thức rõ về quyền lợi chính đáng cũng như nghĩa vụ bản thân khi thực hiện quyền khiếu nại của mình. Việc không hiểu hoặc hiểu không đúng pháp luật sẽ dẫn đến sự lạm dụng quyền khiếu nại. Sự thiếu nhận thức, hiểu biết của người dân sẽ dẫn đến nguy cơ bị lợi dụng, kích động hoặc xúi giục của các phần tử xấu, phần tử cơ hội để gây rối trật tự công cộng…. Do vậy, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại hành chính đóng vai trò quan trọng, tác động lớn đến hiệu quả giải quyết khiếu nại hành chính nói chung và xem xét, giải quyết lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực pháp luật nói riêng của cơ quan chức năng.

 

TS. Phạm Thị Huệ

Viện Chiến lược và Khoa học thanh tra

[1] Trích “Sao cho được lòng dân”, ngày 12.10.1945. Hồ Chí Minh, toàn tập, tập 4, trang 47-48

Tổng số lượt truy cập

2982788

Membership Thành viên:
Latest New User Latest: nguyen sigiao
Hôm nay Hôm nay: 0
Hôm qua Hôm qua: 0
User Count Overall: 6
People Online People Online:
Online Online: 22
Members Thành viên: 0
Tổng cộng Tổng số: 22
Tổng cộng
Online Now Online: